کودتا یک پدیده سیاسی مختص به جوامع جهان سوم است. جوامعی که هنوز در آنها نهاد های انتقال مسالمت آمیز قدرت؛ به رشد و بلوغ کافی نرسیده اند.
کودتای چند روز پیش درترکیه؛ چه توسط خود اردوغان و مشاورانش طراحی و اجرا شده باشد، خواه توسط بخشی از ارتش؛ حاوی این پیام است که کشور ترکیه در راه رسیدن به ثبات سیاسی برآمده از عملکرد نهادهای دموکراتیک؛ فاصله زیادی دارد.
وقوع کودتا در یک کشور ضمن این که نمایش تصاحب قهرآمیز قدرت به حساب می آید؛
در صورت عدم موفقیت نیز؛ موجب مشروعیت بخشیدن به اقدامات خشونت بار طرف پیروز شده و به بهانه صیانت از دموکراسی، به انسداد فضای سیاسی، بیش از پیش کمک می کند.
تا اینجای کار؛ دولت برآمده از کودتا و دولت پیروز بر آن، به لحاظ شیوه توسل به زور و حفظ قدرت؛ از روش عملکردی مشابهی برخوردارند.
از آن جایی که کودتا شکل عریان تصاحب قهرآمیز قدرت محسوب می شود؛ توصیف و تعریف کارکرد و میزان مشروعیت آن بسیار روشن و ساده است. در مقابل؛ دولت هایی که در ظاهر با توسل به سازوکارهای قانونی در رأس قدرت سیاسی قرار می گیرند؛ ولی در باطن با دستکاری و تفسیر قوانین و مهره چینی نقش های سیاسی، ظاهری دموکراتیک به حضور خویش می بخشند؛ از واقعیت محتوایی گمراه کننده ای برخوردارند.
به زعم اینجانب اردوغان به عنوان یک رئیس جمهوری که با استفاده از شعارهای پوپولیستی آمیخته به ارزش های مذهبی در عرصه سیاست ترکیه به موج سواری مشغول شده است؛ متهم درجه یک شرایط قبل از کودتا و هم اقدامات بعد از کودتاست.
تضعیف نهاد های مدنی؛ اسلام گرایی مبتنی بر هواداری قشر متوسط رو به پایین و نادیده گرفتن موجودیت سایر نحله های فکری و اعتقادی همچون سکولارها، تغییر قانون اساسی و ارتقای قدرت ریاست جمهوری، سرکوب مخالفان و کم تحملی در مقابل مخالفان سیاسی و حتی مذهبی( همچون فتح الله گولن) سیاست دوگانه در قبال داعش،کردها، اسرائیل، آمریکا و روسیه؛ موقعیت نشناسی و عدم درک درست از نقش و جایگاه سیاسی ترکیه در منطقه، بنا به توانایی نظامی و اقتصادی آن و مواردی از این دست؛ در شکل گیری نطفه کودتا در صورت واقعی بودن آن بی تأثیر نبوده است.
از نظر عملکردهای وی در شرایط پساکودتا نیز؛ می توان شدت خشونت به کار برده شده در خصوص قلع و قمع مخالفان غیر نظامی را که تا کنون به اخراج و دستگیری بیش از شصت هزار نفر منجر شده است ؛بسیار حیرت آور تلقی نمود.
این که چنین تصفیه اداری و نظامی بلافاصله در فردای شکست کودتا به مورد اجرا گذاشته شود؛ از وجود یک برنامه اجرایی از پیش طراحی شده در شناسایی مخالفان و یا منتقدان سیاست های دولت اردوغان خبر می دهد.
با این شرایط؛ می توان ادعا نمود که اردوغان به عنوان کسی که شرایط لازم برای وقوع کودتا را ایجاد کرده است و هم بنا به تلاش های فراقانونی خویش که در سرکوب مهندسی شده مخالفان ایفاء می کند؛ دشمن شماره یک دموکراسی نوپا در ترکیه است.
با روند فعلی و شرایط حال حاضر ترکیه، امکان بازگشت این کشور به دوران ثبات اقتصادی و آرامش سیاسی، در آینده نزدیک؛ بسیار بعید به نظر می رسد.
بابااوغلی
برچسب:
نویسنده: نگین پورحسین